Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Suwałkach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 sierpnia 2023r.

Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:	sędzia Danuta Poniatowska
Protokolant:	Marta Majewska-Wronowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2023r. w Suwałkach

sprawy H. J.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

o prawo do emerytury pomostowej

w związku z odwołaniem H. J.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

z dnia 28 kwietnia 2023 r. znak (...)

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Decyzją z 28.04.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w B., wskazując na przepisy ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz.U. z 2022 r. poz. 504 ze zm.) oraz ustawy z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 164), odmówił H. J. prawa do emerytury pomostowej.

Argumentował, iż wnioskodawca nie wykazał 15 lat pracy w warunkach szczególnych i po 31.12.2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust.1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Do stażu pracy w szczególnych warunkach Zakład nie uwzględnił wnioskowanego okresu zatrudnienia od 15.11.1985 r. do 31.05.1999 r., ponieważ pracodawca w świadectwie pracy w szczególnych warunkach nie wymienił charakteru pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji H. J. domagał się jej zmiany i ustalenia prawa do emerytury pomostowej. Podniósł, że jego praca w spornym okresie była pracą w warunkach szczególnych, tak jak to wskazał w świadectwie pracy pracodawca. Była ona również pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, wymienioną w załączniku nr 2 pod poz. 18. – prace członków zespołów (...). W związku z tym, uprawnienia emerytalne wnioskodawcy należy rozpatrywać w oparciu o art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Podtrzymał podstawy skarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

H. J. (ur. (...)) w dniu 29.03.2023 r. złożył wniosek o emeryturę pomostową. Miał wówczas ukończone (...) lat.

Do wniosku dołączył świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawione 31.05.1999 r. przez (...) w S.. Wynika z niego, że H. J. był zatrudniony jako (...) w (...) w S. od 15.11.1985 r. do 31.12.1992 r. i jako (...)w (...) w S. od 1.01.1993 r. do 31.05.1999 r. W tym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w (...)w charakterze (...) w zespole wyjazdowym na stanowisku (...) wymienionym w wykazie A, dziale XII, poz. 4 ppkt 5 wykazu stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17.02.1989 r. w sprawie prac w szczególnych warunkach zakładzie pracy resortu służby zdrowia (świadectwo k. (...) i (...) akt rentowych).

Ponadto H. J. przedłożył świadectwo pracy wystawione 14.11.1985 r. przez Zespół (...) w S., dokumentujące okres jego zatrudnienia w tym zespole od 1.12.1980 r. do 14.11.1985 r. (świadectwo k. (...) akt rentowych). W dokumencie tym wskazano, że zatrudniony był na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy od 1.12.1980 r. do 14.11.1985 r. W okresie zatrudnienia zajmował stanowiska: (...) i od 1.05.1981 r. (...) w (...). Stosunek pracy został rozwiązany na mocy porozumienia stron – zakładów pracy.

Z tych okresów zatrudnienia pozyskano kompletne akta osobowe, które potwierdzają zatrudnienie wnioskodawcy w Zespole (...) w S. od 1.12.1980 r. do 14.11.1985 r. na stanowisku (...) ((...) na oddziale (...) od 1.12.1980 r. do 30.04.1981 r. i (...)w (...)od 1.05.1981 r. do 14.11.1985 r.).

W okresie tego zatrudnienia H. J. odbywał zasadniczą służbę wojskową od 24.10.1983 r. do 19.10.1985 r., po ukończeniu której powrócił na dotychczas zajmowane stanowisko. Następnie w związku z reorganizacją został przeniesiony do pracy w (...) w S., gdzie pracował w okresie od 15.11.1985 r. do 31.05.1999 r. w Oddziale (...) w zespole wyjazdowym na stanowisku (...). W aktach osobowych znajdują się angaże, zakresy wykonywanych czynności, potwierdzenia uzyskanych uprawnień i odbytych szkoleń i inne dokumenty kadrowe (np. świadectwo wykwalifikowanego (...) z 11.05.1982 r., zakres czynności (...) (...) z 15.11.1985 r., zaświadczenie o ukończeniu kursu pierwszej pomocy z 1996 r. i inne).

H. J. słuchany informacyjnie wyjaśnił, że w 1981 r. został przeniesiony do pogotowia jako (...) i taką pracę wykonywał do końca zatrudnienia w 1999 r. Pracował na zmiany po 12 godzin, w zespołach wyjazdowych. Zespół stanowili: kierowca, sanitariusz i lekarz wyjazdowy (3 osoby). W karetce reanimacyjnej były 4 osoby, dochodziła pielęgniarka. Ratowników medycznych w trakcie jego zatrudnienia nie było. Wyjazdy były w trzyosobowym składzie, tylko osoby się zmieniały. Dyspozytor wzywał do wyjazdu w związku ze złamaniem nogi, zawałem, pocięciem, innymi urazami. Zespół w podstawowym składzie wyjeżdżał do wszystkich wezwań, do których kierował dyspozytor. Był stres, nerwy, powiązane z chorobami (przywozili chorych ze świerzbem czy innymi chorobami zakaźnymi). Pomocy udzielano na miejscu lub pacjenta przewożono do szpitala. (...) miał dostęp do leków - walizkę z lekami na wyposażeniu, robił zastrzyki na polecenie lekarza. Wykonywał czynności medyczne zespołu wyjazdowego. Robił to, co zalecił lekarz: podawał zastrzyk, leki, gdy lekarz ordynował zawiezienie do szpitala, z kierowcą nosił pacjenta. Gdy noga była złamana, szykował szynę, opatrunek. (...) przechodzili szkolenie przy zatrudnieniu, a potem mniej więcej co 4 lata.

Wykonywanie pracy na stanowisku (...) w zespole karetki wyjazdowej potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie: A. K. (dyspozytorka), J. L. (sanitariusz) i M. Ł. (oddziałowa, przełożona, koordynator pielęgniarek i sanitariuszy pogotowia). Pracowali oni w tym samym czasie, co odwołujący się. Świadkowie zgodnie wskazali, że zanim do służby zdrowia weszli ratownicy medyczni, to zespół karetki reanimacyjnej „R” składał się z kierowcy, sanitariusza, pielęgniarki i lekarza. To był zwiększony zespół. Podstawowy zespół nie miał pielęgniarki. W podstawowym składzie (...) wykonywał wszystkie czynności, w zależności od potrzeby: jeździli do wypadków i zdarzeń ratujących życie, były reanimacje. Karetka wypadkowa "R", była tylko jedna, a były różne sytuacje. (...) nie był tylko noszowym, lekarz wydawał polecenia, które on wykonywał. (...)przechodzili kursy, musieli się szkolić, był taki obowiązek. Musiał wiedzieć o lekach, szykował torby do wyjazdu, podawał leki lekarzowi, w zasadzie nie wykonywał iniekcji. Przygotowanie torby z lekami i sprzętu, wyposażenia karetki w sprzęt, należało do (...). (...) w (...)nie byli kierowani wyłącznie do transportu. Mógł jakiś transport być zlecony sporadycznie, na pewno nie całodniowo. Dyspozytor wydawał zlecenie wyjazdu, zespół wyjazdowy dostawał adres, przyczynę wezwania. Po zajściu na miejsce wezwania, lekarz zajmował się chorym, (...), na zlecenie lekarza podawał leki, zakładał opatrunek, zacisk, szynę przy złamaniach. (...) wyjeżdżali na wyjazdy z lekarzami, jako pomoc.

W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, iż H. J. od 1.05.1981 r. do 14.11.1985 r. był zatrudniony jako (...) w Zespole (...) w S., a następnie od 15.11.1985 r. do 31.12.1992 r. w (...) w S. i od 1.01.1993 r. do 31.05.1999 r. w (...) w S. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku (...), wykonując pracę wymienioną w dziale XII, pkt 4 wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) – prace w zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego.

Sąd zważył, co następuje:

Ustawa z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 164) zastąpiła nowymi regulacjami, określającymi zasady nabywania wcześniejszych emerytur z tytułu pracy w warunkach szczególnych, przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS, określające zasady przyznawania emerytur z tytułu tego rodzaju pracy. Celem tej ustawy jest ograniczenie kręgu uprawnionych do emerytury z powodu pracy w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze do mniejszej liczby sytuacji uzasadnionych rzeczywistą koniecznością przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w których oczekiwania osób, które rozpoczęły wykonywanie takiej pracy na starych zasadach, na wcześniejsze przejście na emeryturę powinny zostać zaspokojone. Ustawa ma charakter przejściowy, ograniczając prawo do uzyskania emerytury pomostowej do osób urodzonych po 31.12.1948 r., które pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) rozpoczęły przed 01.01.1999 r. (art. 4 pkt 5 ustawy).

Wskazany cel ustawy o emeryturach pomostowych realizują przepisy określające warunki nabycia prawa do przewidzianego w niej świadczenia, w tym art. 4 i art. 49. W myśl pierwszego z nich, prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1. urodził się po dniu 31.12.1948 r.;

2. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący, co najmniej 15 lat;

3. osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4. ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5. przed dniem 1.01.1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;

6. po dniu 31.12.2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Z unormowania tego wynika, że przy nabywaniu prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4 ustawy uwzględnieniu podlegają przypadające przed dniem 1.01.2009 r. okresy pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 i art. 33 ustawy emerytalnej, jednakże dotyczy to wyłącznie sytuacji spełnienia przez ubezpieczonego wszystkich pozostałych przesłanek określonych w art. 4, gdyż muszą one być spełnione łącznie. Bezsporne jest, że H. J. po 31.12.2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Na podstawie art. 49 ustawy pomostowej prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1. po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2. spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;

3. w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Z powyższego wynika, że warunkiem nabycia emerytury pomostowej w świetle wykładni językowej art. 4 i 49 ustawy o emeryturach pomostowych jest legitymowanie się określonym stażem w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy o emeryturach pomostowych, tj. po 31 grudnia 2008 r. Natomiast jeżeli osoba ubiegająca się o to świadczenie nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze i z tego względu posiada jedynie staż pracy w warunkach szczególnych według poprzednio obowiązujących przepisów, to może nabyć prawo do „nowego” świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy (okres prac) można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu obecnie obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 tej ustawy). Innymi słowy, brak podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej takiemu ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze nie może być traktowany w ten sposób. Takie stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyrokach: z 13 marca 2012 r., sygn. akt II UK 164/11 oraz z 15.01.2013 r., I UK 448/12.

Podstawowe znaczenie w sprawie ma fakt ustalenia, że wnioskodawca po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej. Oznacza to, że prawo do świadczenia na podstawie art. 4 ustawy pomostowej mu nie przysługuje właśnie z powodu niewykazania okresów pracy w warunkach szczególnych po 31 grudnia 2008 r. Należy podkreślić, że wszystkie wymienione wyżej przesłanki do nabycia prawa do emerytury muszą być spełnione łącznie, o czym stanowi przepis art. 4 tej ustawy. Oznacza to, że niespełnienie choćby jednej z nich przekreśla możliwość nabycia prawa do świadczenia, co ma miejsce w przypadku wnioskodawcy.

W związku z tym, należało zbadać, czy ubezpieczony spełnia przesłanki do nabycia prawa do emerytury pomostowej z 49 ustawy o emeryturach pomostowych. Według tego przepisu musiałby w dniu wejścia w życie ustawy wykazać wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ale w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej. Jak wskazano wyżej ustawa o emeryturach pomostowych znacznie zawęziła rodzaje prac i stanowiska, na których wykonuje się prace w warunkach szczególnych w porównaniu do tych prac i stanowisk, jakie zawiera wykaz A, będący załącznikiem do Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. Nr 8 poz. 43 ze zm.). Ustawa pomostowa w załącznikach 1 i 2 zawiera własne określenia prac w warunkach szczególnych. Oznacza to, iż art. 49 w miejsce warunku z art. 4 pkt 6 wprowadza wymaganie, aby zainteresowany spełniał w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 2009 r.) warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Na tle interpretacji art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych utrwalił się pogląd, zgodnie z którym dla uznania, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2007 r., III UK 27/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 325; z dnia 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 329; z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07, LEX nr 483283; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009 nr 5-6, poz. 75 i z dnia 24 marca 2009 r., I PK 194/08, LEX nr 528152).

Nie sposób jednocześnie pominąć, iż przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, co oznacza, iż instytucja emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, w tym także emerytury pomostowej, podlega ścisłej wykładni (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2011 r., II UK 2/22), zaś samo subiektywne przekonanie ubezpieczonego, że jego praca z uwagi na uciążliwe warunki, w jakich była świadczona, może stanowić podstawę do przyznania mu uprawnień do przedmiotowego świadczenia, nie znajduje uzasadnienia faktycznego i prawnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2001 r., II UKN 598/00).

Odmawiając H. J. prawa do emerytury pomostowej, organ rentowy uznał, iż w spornym okresie nie wykonywał on pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. W ocenie Sądu, stanowisko to jest prawidłowe, ponieważ zgodnie z obowiązującymi przepisami nie można zakwalifikować stanowiska (...) w zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego do prac wymienionych w ustawie o emeryturach pomostowych, załącznik nr 2 ”wykaz prac w szczególnym charakterze” pkt 18 ”prace członków zespołów ratownictwa medycznego”. Przepisy powołanej ustawy obejmują osoby zatrudnione w zespołach ratownictwa medycznego na stanowisku lekarza systemu, pielęgniarki systemu, ratownika medycznego, pilota zawodowego, kierowcy, tj. osoby, których wymagane kwalifikacje i zakres czynności zostały określone w ustawie z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym.

Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 ust. 3 omawianej ustawy o emeryturach pomostowych, pracami o szczególnym charakterze są prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu (w tym zdrowiu lub życiu innych osób) zmniejsza się przed osiągnięciem (powszechnego) wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. Wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy, który - podobnie jak wykaz prac w szczególnych warunkach - ma charakter wyczerpujący i obejmuje 24 pozycje, w tym w pkt 18 - prace członków zespołów ratownictwa medycznego.

Wskazanie wprost przez ustawodawcę, w formie wykazu zarówno prac w szczególnych warunkach, jak i o szczególnym charakterze, w ocenie Sądu oznacza, iż nie wymaga badania, czy każda z rodzaju prac wymienionych w wykazach nr 1 i 2 stanowiących załącznik do ustawy pomostowej spełnia wymagania definicji prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ponieważ to z woli ustawodawcy określone prace zostały zaliczone do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Skoro zaś katalog przedmiotowych prac jest zamknięty, okoliczność ta oznacza, iż cech pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie mogą mieć inne prace, choćby sposób ich wykonywania i ich jakość mogła obniżyć się z wiekiem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 października 2010 r., II WSA/Bd 875/10 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2011 r., IV WSA/Po 335/11, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2021 r., II USK 202/21).

Z kolei porównanie definicji ustawowych, jak również katalogów prac zaliczanych do prac w szczególnych warunkach oraz prac o szczególnym charakterze, pozwala na stwierdzenie, że o ile w pierwszym przypadku możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę uzasadniona jest bardziej względami interesu indywidualnego pracownika, który wykonuje pracę w warunkach szczególnie negatywnie wpływającą na stan jego zdrowia, o tyle w przypadku prac o szczególnym charakterze definicja kładzie nacisk na szczególną odpowiedzialność pracownika, związaną z wykonywanymi czynnościami. W tym zatem przypadku dominującą rolę odgrywa raczej czynnik interesu publicznego - ochrony innych osób przed niebezpieczeństwem związanym z faktem, że pracownik, który wykonuje te szczególnie odpowiedzialne czynności może nie mieć już należytej sprawności psychofizycznej, ze względu na jej naturalne obniżenie podyktowane wiekiem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2021 r., III USKP 85/21).

W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, iż H. J. od 1.05.1981 r. do 14.11.1985 r. był zatrudniony jako (...)w Zespole (...) w S., a następnie od 15.11.1985 r. do 31.12.1992 r. w (...) w S. i od 1.01.1993 r. do 31.05.1999 r. w(...) w S. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku (...), wykonując pracę wymienioną w dziale XII, pkt 4 wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) – prace w zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego. W ocenie Sądu, brak jednak możliwości zakwalifikowania tego zatrudnienia, jako pracy o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych, czyli jako członka zespołu ratownictwa medycznego wymienionej w załączniku nr 2, poz. 18.

Należy zwrócić uwagę, iż użyte w pkt 18 załącznika nr 2 ustawy o emeryturach pomostowych pojęcie ”prac członków zespołów ratownictwa medycznego” nawiązuje do przepisów ustawy z dnia 8 września 2016 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (t. j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2053), która w art. 36 stanowi, że w skład takich zespołów wchodzą: lekarz, pielęgniarka lub ratownik medyczny, nie wymieniając (...). Zawód ratownika medycznego wprowadzony został ustawą z dnia 25 lipca 2001 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz.U. Nr 113, poz. 1207), a wymaganiem do jego wykonywania było uzyskanie m.in. dyplomu ukończenia wyższych studiów zawodowych w zakresie ratownictwa medycznego (art. 30 ust. 3). Kolejna, wspomniana ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym z dnia 8 września 2006 r., obowiązująca w okresie uchwalenia ustawy o emeryturach pomostowych, wprowadziła dalsze wymogi dla osób, zamierzających pracować w charakterze ratowników medycznych, w szczególności ustanowiła egzamin państwowy z ratownictwa medycznego (art. 10b). W art. 11 szczegółowo określiła zakres czynności wykonywanych przez ratowników medycznych. Należą do nich m.in. udzielanie świadczeń zdrowotnych, w tym medycznych czynności ratunkowych udzielanych nie tylko na zlecenie lekarza, ale również samodzielnie (ust. 1 pkt 1). W tym celu ratownicy uzyskali prawo wglądu do dokumentacji medycznej oraz do uzyskania od lekarza, felczera, pielęgniarki i położnej informacji o stanie zdrowia pacjenta (ust. 5). Ratownik medyczny może, po dokonaniu oceny stanu pacjenta, nie podejmować lub odstąpić od medycznych czynności ratunkowych albo udzielania świadczeń zdrowotnych, jeżeli nie spowoduje to niebezpieczeństwa utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia (ust. 10). Może też udzielić świadczeń zdrowotnych bez zgody pacjenta, jeżeli wymaga on niezwłocznej pomocy, a ze względu na stan zdrowia lub wiek nie może wyrazić zgody i nie ma możliwości porozumienia się z jego przedstawicielem ustawowym lub opiekunem faktycznym (ust. 10a). Ratownik medyczny kieruje również podstawowym zespołem ratownictwa medycznego (art. 36 ust. 5), a zatem takim, w skład którego nie wchodzi lekarz (art. 36 ust. 1 pkt 2). Ponosi również - od dnia 1 stycznia 2007 r. - odpowiedzialność na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy o odpowiedzialności zawodowej fachowych pracowników służby zdrowia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 9.06.2022 r., III AUa 598/22).

Powyższe, zdaniem Sądu, wskazuje, iż dążeniem ustawodawcy było zwiększenie kwalifikacji ratowników medycznych, mające uzasadniać nałożenie na nich dodatkowych obowiązków i odpowiedzialności, jako samodzielnych członków zespołów ratownictwa. Te ostatnie spowodowały, że praca ratowników medycznych została uznana za wykonywaną w szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych w związku z pkt 18 jej załącznika nr 2). Na tym też polegają istotne różnice dotyczące zawodu (...) oraz ratownika medycznego, z których najważniejszą jest samodzielna odpowiedzialność ratownika medycznego (której nie ponosili (...)) za podejmowane czynności ratunkowe w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia pacjentów, będąca również czynnikiem decydującym o zakwalifikowaniu jego pracy za pracę w szczególnym charakterze, wymagającą szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej (art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych). Aby zatem uznać pracę (...), nawet jako członka zespołu ratownictwa medycznego, za pracę o szczególnym charakterze w rozumieniu powyższej ustawy należałoby wykazać, że wykonywał on pracę wymagającą szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej. Jak wykazano jednak na wstępie, praca(...)nie wiązała się ze szczególną odpowiedzialnością, choć mogły jej towarzyszyć znaczne uciążliwości innego rodzaju, nie uwzględniane obecnie w ustawie. Tym bardziej, iż z uzyskanych przez Sąd wyjaśnień ubezpieczonego i zeznań świadków jednoznacznie wynika, iż czynności medyczne (...) wykonywał na zlecenie lekarza i nie posiadał uprawnień nie tylko do wykonywania zawodu ratownika medycznego w rozumieniu powołanej ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, która weszła w życie później, ale również przygotowania zawodowego w tym zakresie, a jedynie szkolenia odbywane u pracodawcy w ramach obowiązku podnoszenia kwalifikacji.

W konsekwencji brak możliwości uznania pracy H. J. w okresie od 1.05.1981 r. do 31.05.1999 r. za pracę o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych, co eliminuje go z kręgu osób uprawnionych do objętego sporem świadczenia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji wyroku.

sędzia Danuta Poniatowska