Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Suwałkach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 stycznia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:

sędzia Danuta Poniatowska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 13 stycznia 2025 r. w Suwałkach

sprawy M. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

o wypłatę zawieszonej emerytury

w związku z odwołaniem M. W.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

z dnia 20 maja 2024 r. znak (...)

1.  oddala odwołanie;

2.  zasądza od M. W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE

Decyzją z 20 maja 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., na podstawie art. 24 i art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.) przyznał M. W. zaliczkę na poczet przysługującej emerytury od 1 maja 2024 roku, tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku.

Do obliczenia emerytury przyjął kwotę składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przyznano jej emeryturę. Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy emerytalnej.

Wypłata emerytury została zawieszona z uwagi na kontynuowanie przez M. W. zatrudnienia. Organ rentowy poinformował ją, iż w celu podjęcia wypłaty emerytury winna przedłożyć świadectwo pracy lub zaświadczenie potwierdzające fakt rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą, na rzecz którego wykonywała pracę bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury oraz wniosek o podjęcie wypłaty emerytury.

Ponadto poinformował, iż emerytura została przyznana w kwocie zaliczkowej ze względu na toczące się postępowanie wyjaśniające dotyczące przyznania rekompensaty.

Odwołanie od tej decyzji złożyła M. W., domagając się jej zmiany i podjęcia wypłaty zawieszonego świadczenia emerytalnego. Wskazała, iż w dacie składania wniosku (8 maja 2024 roku) pozostawała w stosunku pracy ze Starostwem Powiatowym w G.. Był to jednak kolejny stosunek pracy, gdyż wcześniejszy ustał 7 maja 2024 roku w związku z wygaśnięciem mandatu (...). Z uwagi na szczególną specyfikę tego rodzaju stosunku pracy (stosunek pracy ze(...)jest nawiązywany na podstawie wyboru), brak jest podstaw prawnych do dokonywania jakichkolwiek formalności potwierdzających jego rozwianie, gdyż zgodnie z art. 73 § 2 k.p., stosunek pracy z wyboru rozwiązuje się z wygaśnięciem mandatu. W odniesieniu do tej kwestii, powołanie (...) na następną kadencję oznacza tytko tyle, że poprzedni stosunek pracy z wyboru się rozwiązuje, a nawiązuje kolejny, czego konsekwencją jest obowiązek wystawienia pracownikowi świadectwa pracy. Obecnie jest zatrudniona na innym stanowisku niż do 7 maja 2024 roku, mianowicie objęła funkcję wicestarosty.

Odnosząc się do podstawy wydania skarżonej decyzji tj. art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wskazała, że przepis ten odpowiada treścią przepisowi art. 103 ust. 2a ustawy, który został uchylony 8 stycznia 2009 r. Na tle tego przepisu zostało wydane wiele orzeczeń sądowych, w tym orzeczeń Sądu Najwyższego. Wykładnia językowa (gramatyczna) art. 103 ust. 2a ustawy, na co zwrócił uwagę także Sąd Najwyższy w wyroku z 22 lutego 2007 r. (I UK 229/06), wskazuje jednoznacznie, że przepis ten zawsze rodzi skutek zawieszający prawo do emerytury (polegający na wstrzymaniu wypłaty świadczenia) w sytuacji kontynuowania przez ubezpieczonego zatrudnienia bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury ustalonym w decyzji organu rentowego. W wyroku z 15 maja 2018 roku (I UK 118/17), Sąd Najwyższy potwierdził, że art. 103a ustawy wiąże prawo do wypłaty emerytury z uprzednim rozwiązaniem stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego emeryt wykonywał pracę przed dniem nabycia prawa do emerytury, przy czym dopiero po rozwiązaniu takiego stosunku pracy może dojść do zawarcia nowej umowy i kontynuowania zatrudnienia. Takie stanowisko wyraził również Sądu Najwyższego m.in. w wyroku z 8 listopada 2017 roku (III UK 227/16).

W jej przypadku stosunek pracy został rozwiązany 7 maja 2024 roku, a ponownie zatrudnienie nastąpiło 8 maja 2024 r. Okoliczność, że po rozwiązaniu stosunku pracy, za to w dacie złożenia wniosku o emeryturę, wykonywała pracę - objęła stanowisko (...), nie wpływa na możliwość nabycia przez nią uprawnień emerytalnych. Osoba ubezpieczona nabywa bowiem prawo do wypłaty emerytury po rozwiązaniu stosunku pracy, jeżeli do tego momentu spełniła wszystkie niezbędne przesłanki do przyznania tego świadczenia, a ona takie warunki spełniła.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i zasądzenie od odwołującej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podtrzymał podstawy skarżonej decyzji i dodatkowo wskazał, iż zarówno z danych zewidencjonowanych w Zakładzie, wniosku o emeryturę z 8 maja 2024 roku, a także z wyjaśnień zawartych w odwołaniu z wynika, iż od 23 listopada 2018 roku do nadal pracuje w Starostwie Powiatowym w G.. Co prawda ze świadectwa pracy z 7 maja 2024 roku wystawionego przez Starostwo Powiatowe w G. wynika, że w okresie od 23 listopada 2018 roku do 7 maja 2024 roku w pełnym wymiarze czasu pracy, na czas wyboru, wykonywała pracę (...), ale - jak sama podała w odwołaniu - od 8 maja 2024 roku została zatrudniona na kolejną kadencję w Starostwie Powiatowym w G. na podstawie wyboru, na stanowisku (...). Zatem nie nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, na rzecz którego wykonywała zatrudnienie bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, a jedynie nastąpiła zmiana stanowiska pracy u dotychczasowego pracodawcy.

Sąd ustalił, co następuje:

M. W. (urodzona (...)) w dniu 8 maja 2024 roku wystąpiła z wnioskiem o emeryturę. W punkcie 5. wniosku wskazała, że zamierza osiągać przychody, bez wskazania, czy będą one miały wpływ na zmniejszenie świadczenia emerytalnego. Wypełniła również punkt 6. wniosku, wskazując, że nadal pozostaje w stosunku pracy ze Starostwem Powiatowym w G., a planowane rozwiązanie stosunku pracy nastąpi wraz z upływem kadencji. Wniosek został przez nią podpisany 8 maja 2024 roku.

Z dołączonego do wniosku świadectwa pracy 7 maja 2024 roku wynika, że w okresie od 23 listopada 2018 roku do 7 maja 2024 roku była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy w Starostwie Powiatowym w G., jako (...) i rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z wygaśnięciem mandatu i upływem kadencji (art. 73 § 2 k.p.).

Uchwałą Rady Powiatu 7 maja 2024 roku nr (...) w sprawie wyboru (...), potwierdzono wybór odwołującej na to stanowisko. W wykonując tą uchwałę, 7 maja 2024 roku (...)nawiązał z odwołującą stosunek pracy na podstawie wyboru, powierzając jej wykonywanie obowiązków (...) od 8 maja 2024 roku.

Prowadzenie akt osobowych odwołującej przez aktualnego pracodawcę – Starostwo Powiatowe w G. – kontynuowane jest w dotychczasowych aktach osobowych (art. 94 ⁵ §1 k.p.).

(dowód: wniosek o emeryturę k. 1-3v akt ZUS, świadectwo pracy k. 7-7v akt ZUS, pismo starostwa powiatowego k. 37 i 40 a.s., akta osobowe odwołującej – segregator)

Sąd zważył, co następuje:

Stan faktyczny w sprawie nie był sporny. Natomiast kwestia sporna sprowadzała się do zagadnienia prawnego tj. czy do odwołującej ma zastosowanie art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.) i czy w dniu złożenia wniosku o emeryturę odwołująca kontynuowała zatrudnienie, czy też rozwiązała zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy.

Jak stanowi przepis art. 103a ustawy emerytalnej prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.

Przepis ten ma identyczną treść, jak obowiązujący w okresie od dnia 1 lipca 2000 roku do dnia 7 stycznia 2009 roku art. 103 ust. 2a ustawy. Artykuł 103a ustawy został wprowadzony do ustawy emerytalnej od 1 stycznia 2011 roku, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 257, poz. 1726 ze zm.). W następstwie jego wejścia w życie ponownie powstała sytuacja, w której po okresie (od dnia 8 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2010 roku), kiedy to ustawodawca nie przewidywał ograniczeń wynikających z równoczesnego pozostawania w zatrudnieniu i pobierania emerytury (poza ograniczeniami związanymi z wysokością dochodu uzyskiwanego przez emeryta będącego w wieku niższym niż powszechny wiek emerytalny) powrócono do konstrukcji ryzyka emerytalnego, uzależniającego pełną realizację uprawnień emerytalnych od uprzedniego rozwiązania stosunku pracy. Do dnia wejścia w życie art. 103a prawo do emerytur i rent, a konkretnie prawo do wypłaty świadczeń emerytalnych, do których prawo zostało ustalone, ulegało zawieszeniu lub świadczenia te ulegały zmniejszeniu na zasadach określonych w art. 104 -106 ustawy wyłącznie w razie osiągania przychodu w określonej wysokości z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego.

Przepis art. 103a, tak jak poprzednio obowiązujący art. 103 ust. 2a, stanowi natomiast, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Treść tego przepisu wskazuje więc z jednej strony, że kontynuowanie zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy nie ma wpływu na nabycie prawa do emerytury, gdyż prawo to powstaje z mocy ustawy, po spełnieniu warunków określonych w przepisach (art. 100 ustawy o emeryturach i rentach), z drugiej jednak strony przesądza o uznaniu, że realizacja tego prawa (polegająca na wypłacie świadczenia) ulega zawieszeniu w razie kontynuowania zatrudnienia po nabyciu prawa do emerytury, niezależnie od wysokości uzyskiwanego przychodu ze stosunku pracy. Ponadto, z brzmienia art. 103a wynika, iż rozwiązanie stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą umożliwia realizację świadczenia emerytalnego (wznowienie jego wypłaty) bez potrzeby występowania o ponowne ustalenie tego prawa (por. m.in. wyrok Sadu Najwyższego z dnia 12 lutego 2020 roku, II UK 279/18).

W wyniku omawianej regulacji zainteresowane osoby, które nabywały prawo do emerytury, zobowiązane zostały do dokonania wyboru między rozwiązaniem stosunku pracy w celu pobierania emerytury albo kontynuowaniem zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy. Jej konsekwencją było odsunięcie w czasie możliwości efektywnego korzystania z emerytury do chwili rozwiązania przez ubezpieczonego stosunku pracy z podmiotem, będącym jego pracodawcą bezpośrednio przed dniem nabycia tego prawa.

Wprowadzając powyższą regulację, ustawodawca miał na uwadze uniemożliwienie ubezpieczonym równoczesnej realizacji prawa do emerytury przez jego wypłatę z osiąganiem jakiegokolwiek przychodu z tytułu zatrudnienia kontynuowanego po nabyciu prawa do emerytury u pracodawcy, na rzecz którego realizowali je przed nabyciem prawa do wymienionego świadczenia. Innymi słowy, osoba ubiegająca się o emeryturę i pozostająca w zatrudnieniu musiała liczyć się z tym, iż z dniem spełnienia wszystkich ustawowych warunków niezbędnych do nabycia prawa do wnioskowanego świadczenia wprawdzie prawo to uzyska, jednakże realizacja tego prawa na jej rzecz (wypłata świadczenia) nastąpi dopiero wówczas, gdy rozwiąże ona stosunek pracy łączący ją z pracodawcą (pracodawcami), na rzecz którego świadczyła pracę bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 listopada 2017 roku, III UK 227/16).

Dodać również trzeba, że zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, a wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu (art. 129 ust. 1 ustawy). O ile zatem pierwszy z powołanych przepisów odnosi się do nabycia prawa do świadczenia, o tyle drugi dotyczy prawa do jego realizacji, samo bowiem abstrakcyjne spełnienie się przesłanek warunkujących prawo do świadczenia nie stanowi podstawy do jego wypłaty.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że odwołująca, składając 8 maja 2024 roku wniosek o emeryturę, spełniała wszystkie warunki umożliwiające jej nabycie prawa do tego świadczenia, bowiem wiek 60 lat ukończyła (...). Równocześnie jednak nie spełniła warunku umożliwiającego rozpoczęcie wypłaty tego świadczenia, którym było uprzednie rozwiązanie stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywała je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego (art. 103a ustawy)

Dniem nabycia prawa do emerytury w kwocie zaliczkowej, ustalonym w zaskarżonej decyzji, był 1 maja 2024 roku. Zarówno w tym dniu, jak i przed nim oraz po nim odwołująca pozostaje nieprzerwanie od 23 listopada 2018 roku w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę łączącej ją z tym samym pracodawcą, tj. Starostwem Powiatowym w G.. W jej stosunku pracy łączącym ją z tym pracodawcą nie było ani jednego dnia przerwy. Pomimo bowiem, że 7 maja 2024 roku jej stosunek pracy łączący ją ze (...) ustał w związku z upływem kadencji s., to już następnego dnia stosunek ten został reaktywowany i od 8 maja 2024 roku odwołująca kontynuowała zatrudnienie na podstawie wyboru, z tą różnicą, że zajmuje obecnie stanowisko (...) natomiast ta okoliczność nie ma żadnego znaczenia dla oceny zasadności zastosowania przez organ rentowy art. 103a ustawy.

Sąd Najwyższy wyrokiem z 10 stycznia 2023 roku, III USKP 154/21, zajmując się sprawą o podobnym stanie faktycznym, wskazał, iż przepis art. 103a ustawy wymusza dokonanie wyboru między rozwiązaniem stosunku pracy w celu pobierania emerytury a kontynuowaniem zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy. Wybór ten aktywizuje się dopiero w razie złożenia wniosku o to świadczenie, a wymieniony w tym przepisie warunek rozwiązania stosunku pracy dotyczy zatrudnienia trwającego w dacie, w której istnieje prawna możliwość uruchomienia wypłaty emerytury. Przepis art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach ma zastosowanie do wszystkich rodzajów stosunków pracy, w tym także nawiązanych na podstawie wyboru. Warunek rozwiązania stosunku pracy jest spełniony nie tylko w przypadku czynności prawnych (jednostronnych i dwustronnych, na przykład wymienionych w art. 30 §1 k.p.), ale także innych sposobów ustania stosunku pracy, w tym z mocy prawa.

Natomiast w odpowiedzi na zarzuty sformułowanie przez odwołującą w odwołaniu, które opierała na dwóch orzeczeniach Sądu Najwyższego należy wskazać, iż nie wpływają one na zmianę zaskarżonej decyzji. Odwołująca wskazała m.in. na wyrok Sądu Najwyższego z 15 maja 2018 r., I UK 118/17, w którym stwierdził, iż pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z 22 lutego 2007 r., I UK 229/06 (drugi wyrok powołany przez odwołującą), nie spotkał się z aprobatą w późniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego, w którym podkreślano, że mogły go uzasadniać jedynie szczególne okoliczności faktyczne sprawy. W obu tych wyrokach prawo do emerytury zostało przyznane wyrokiem sądu, a organ rentowy wykonując wyrok i przyznając to prawo, zawiesił wypłatę świadczenia z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia. Taka sytuacja nie miała miejsca w odniesieniu do odwołującej, a jest to istotna okoliczność. Tym samy oba judykaty nie mają związku z przedmiotem niniejszej sprawy.

Konkludując, w ustalonym stanie faktycznym nie doszło do przerwania zatrudnienia odwołującej u tego samego pracodawcy, na rzecz którego realizowała je przed dniem nabycia prawa do emerytury. Ani w dniu złożenia wniosku o emeryturę, ani przed jego złożeniem nie nastąpił moment, w którym realizacja prawa do emerytury przez jego wypłatę nie łączyłaby się z uzyskiwaniem przez nią przychodu z tytułu zatrudnienia kontynuowanego po nabyciu prawa do emerytury u pracodawcy, na rzecz którego realizowała je przed nabyciem prawa do wymienionego świadczenia.

Ubezpieczona od 23 listopada 2018 roku pozostawała (i pozostaje) w zatrudnieniu u tego samego pracodawcy, osiągając z tego tytułu stałe przychody. W ocenie Sądu, istotne jest też to, że odwołująca nie planowała rezygnacji z zatrudnienia w związku z nabyciem praw emerytalnych, wysunęła swoją kandydaturę i po wygraniu wyborów objęła funkcję (...).

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd w całości podziela również pogląd wyrażony przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 25 września 2019 roku, sygn. akt III AUa 460/19, zgodnie z którym w świetle wykładni art. 103a ustawy podstawą otrzymania emerytury jest rozwiązanie stosunku pracy. Tym samym osoby, które składają do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o przyznanie emerytury, muszą przedłożyć świadectwo pracy. Pomiędzy wydaniem świadectwa pracy, a nowym stosunkiem pracy powinna wystąpić przynajmniej jednodniowa przerwa. Regulacja art. 103a ustawy wyklucza wypłatę świadczeń emerytalnych w okresie kontynuowania stosunku pracy z poprzednim pracodawcą bez uprzedniego rozwiązania z nim stosunku pracy.

Zaskarżona decyzja jest zatem prawidłowa.

W związku z powyższym, na podstawie art. 477 ¹⁴ §1 k.p.c. orzeczono, jak w punkcie 1. sentencji wyroku.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 98 §1, §1 ¹, art. 99 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm., w brzmieniu obowiązującym na datę złożenia pełnomocnictwa na rozprawie - 15.10.2024 r.). Odwołująca przegrała sprawę, zatem jest zobowiązana do zwrotu organowi rentowemu poniesionych kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego.

mt

sędzia Danuta Poniatowska