Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Suwałkach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 stycznia 2026r.

Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:

sędzia Cezary Olszewski

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 stycznia 2026r.

w Suwałkach

sprawy D. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

o wysokość świadczenia

w związku z odwołaniem D. W.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

z dnia 30 maja 2025 r. znak (...) i (...)

zmienia zaskarżone decyzje i ustala kapitał początkowy D. W. na 1 stycznia 1999 roku na kwotę (...) zł ((...)) przy przyjęciu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego na 58,88 % oraz zobowiązuje organ rentowy do przeliczenia wysokości emerytury ubezpieczonej przy zastosowaniu wyżej wskazanego kapitału początkowego.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 maja 2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił D. W. ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 roku. Przywołując treść art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.), wskazał, iż prawo do świadczeń lub ich wysokość ulegają ponownemu ustaleniu wyłącznie w przypadku przedłożenia nowych dowodów lub ujawnienia okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku, gdyż po wydaniu decyzji z dnia 18 kwietnia 2025 roku D. W. nie przedstawiła nowych dowodów. Zaznaczył, iż wynagrodzenia za lata 1984–1987, wynikające z kart wynagrodzeń, zostały już uwzględnione przy obliczaniu kapitału początkowego w decyzji z dnia 19 listopada 2020 roku.

Równolegle, odrębną decyzją z dnia 30 maja 2025 roku, organ rentowy odmówił wnioskodawczyni prawa do przeliczenia emerytury. W uzasadnieniu podniesiono, iż podstawę obliczenia świadczenia stanowi kwota kapitału początkowego, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, a wysokość świadczenia jest wynikiem podzielenia tej podstawy przez średnie dalsze trwanie życia.

W odwołaniu od powyższych decyzji D. W. wniosła o ponowne przeliczenie emerytury na podstawie art. 111 ust. 1 i 2 w zw. z art. 15 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zarzuciła organowi:

- zaniżenie wysokości zasiłków macierzyńskich pobieranych w latach 1986–1988;

- przyjęcie zaniżonego wynagrodzenia w podstawie wymiaru świadczenia na skutek oparcia się na niepełnych danych źródłowych.

Wywiodła, iż dołączona do wniosku z dnia 7 maja 2025 roku dodatkowa dokumentacja archiwalna potwierdza wadliwość ustaleń poczynionych w decyzji z dnia 18 kwietnia 2025 roku.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podtrzymał argumentację o braku przesłanek z art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, podnosząc, iż dokumenty załączone do wniosku (karty wynagrodzeń oraz świadectwo pracy) znajdowały się już w aktach sprawy i były przedmiotem oceny. Organ wskazał nadto, iż decyzją z dnia 24 kwietnia 2025 roku przyznano odwołującej prawo do emerytury powszechnej od dnia (...) roku na podstawie art. 24 w zw. z art. 26 ustawy emerytalnej, a podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczące zasiłku macierzyńskiego uznał za niesprecyzowane.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

Decyzją z dnia 19 listopada 2020 r. organ rentowy ustalił D. W. (ur. (...)) kapitał początkowy, którego wartość na dzień 1 stycznia 1999r. określono na kwotę (...) zł. Do obliczeń przyjęto podstawę wymiaru w wysokości(...) zł oraz wskaźnik wysokości podstawy wymiaru (WWPW) na poziomie 29,81%, wyliczony z lat 1984–1987 oraz 1991–1996. Organ rentowy uwzględnił 3 lata, 10 miesięcy i 23 dni okresów składkowych oraz 4 lata, 6 miesięcy i 15 dni okresów nieskładkowych. Współczynnik proporcjonalny ustalono na poziomie 40,09%.

W dniu 3 kwietnia 2025 r. odwołująca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury. W toku rozpoznawania rzeczonego wniosku, decyzją z dnia 18 kwietnia 2025 r., Zakład z urzędu dokonał przeliczenia kapitału początkowego, ustalając jego wartość na dzień 1 stycznia 1999 r. w kwocie (...) zł (WWPW 58,40%). Następnie, decyzją z dnia 23 kwietnia 2025 r., organ rentowy przyznał wnioskodawczyni prawo do okresowej emerytury kapitałowej od dnia (...), tj. od daty nabycia prawa do emerytury z FUS.

W dniu 7 maja 2025 r. odwołująca złożyła wniosek o ponowne przeliczenie świadczenia, przedkładając dokumentację archiwalną dotyczącą zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowym (...) w S. w okresie od 11 września 1984 r. do 14 lutego 1991 r. Przedłożone środki dowodowe w postaci kart wynagrodzeń zmierzały do wykazania rzeczywistych okresów pobierania zasiłków macierzyńskich oraz korzystania z urlopów wychowawczych. Bezspornym pozostaje, iż w spornym okresie odwołująca urodziła dwoje dzieci: syna P. (ur. (...)) oraz córkę E. (ur. (...)), co determinowało przebieg jej ubezpieczenia (okresy składkowe z tytułu zatrudnienia i zasiłków macierzyńskich oraz okresy nieskładkowe z tytułu urlopów wychowawczych).

W celu rozstrzygnięcia sporu Sąd dopuścił dowód z opinii biegłej sądowej z zakresu ubezpieczeń społecznych B. L.. Biegła wskazała, iż przedłożone karty wynagrodzeń nie zawierają wyodrębnionych kwot zasiłku macierzyńskiego, wobec czego, stosując wariant najkorzystniejszy, przyjęła za te okresy kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę (za rok 1986 –(...) zł; za rok 1987 – (...) zł; za rok 1988 – (...) zł). Po zsumowaniu powyższych wartości z pominiętymi przez organ rentowy kwotami za nieobecności usprawiedliwione płatne, biegła ustaliła skorygowany przychód odwołującej za lata 1985–1988 oraz wyliczyła WWPW kapitału początkowego na poziomie 60,14% (k. 21-25 a.s.).

Powyższe wyliczenia zostały zakwestionowane przez organ rentowy w zakresie proporcji miesięcy ubezpieczenia w roku 1987. Uzupełniając opinię, biegła B. L. dokonała kompleksowej weryfikacji wariantowej, stosując zasadę korzyści. Analiza wykazała, iż wliczenie zasiłku macierzyńskiego w roku 1987 (urodzenie drugiego dziecka w trakcie urlopu wychowawczego) wydłużyłoby okres ubezpieczenia do 6 miesięcy, co przy relatywnie niskiej kwocie świadczenia skutkowałoby obniżeniem wskaźnika rocznego z 82,73% do 61,95%. Wobec powyższego, jako wariant optymalny, biegła przyjęła wyłączenie okresu i kwoty zasiłku macierzyńskiego w roku 1987, co pozwoliło na ustalenie ostatecznego WWPW na poziomie 58,88%, a wartości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r. w kwocie (...) zł (k. 52-56v a.s.).

W kolejnych opiniach uzupełniających ( k. 81-82, 106-106v,129-130 a.s.) biegła podtrzymała powyższe konkluzje, kategorycznie odpierając zarzuty organu rentowego dotyczące rzekomej nieczytelności dokumentacji płacowej. Wyjaśniła, iż skrót „Nupł.” (nieobecność usprawiedliwiona płatna) jest powszechnie stosowaną i jednoznaczną kategorią ewidencji płacowej, znajdującą oparcie w przepisach Rozporządzenia Rady Ministrów z 1974 r. w sprawie regulaminów pracy. Za okresy te odwołująca zachowała prawo do wynagrodzenia, które organ rentowy bezpodstawnie pominął w pierwotnych decyzjach. Sąd uznał opinie biegłej za rzetelne, logiczne i stanowiące wiarygodną podstawę rozstrzygnięcia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje :

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 148 ¹ § 1 k.p.c., sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, jeżeli po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Zważywszy, iż żadna ze stron nie złożyła wniosku o przeprowadzenie rozprawy, a zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sporu, Sąd wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym.

Przechodząc do meritum sprawy, analiza zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności w postaci opinii biegłej sądowej z zakresu ubezpieczeń społecznych i kadr B. L., doprowadziła Sąd do przekonania, iż odwołanie D. W. w pełni zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną żądania odwołującej stanowi art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem, w sprawie zakończonej prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość.

W niniejszym postępowaniu odwołująca skutecznie wykazała istnienie nowych dowodów w postaci dokumentacji archiwalnej Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego (...), które nie były przedmiotem oceny przy wydawaniu wcześniejszych decyzji. Przeprowadzone postępowanie dowodowe, oparte na rzetelnych wyliczeniach biegłej sądowej, dowiodło, iż organ rentowy – ustalając wartość kapitału początkowego – wadliwie pominął składniki wynagrodzenia za lata 1985–1987 oraz zastosował niekorzystny dla ubezpieczonej wariant obliczeniowy za rok 1987.

Sąd przyjął za biegłą, iż najkorzystniejszym dla wnioskodawczyni wariantem, gwarantującym optymalną wysokość świadczenia zgodnie z art. 109 ust. 2 ustawy emerytalnej, jest ustalenie kapitału początkowego przy pominięciu okresu zasiłku macierzyńskiego w 1987 r., co pozwoliło na określenie WWPW na poziomie 58,88%.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżone decyzje, ustalając wartość kapitału początkowego D. W. na dzień 1 stycznia 1999 r. w kwocie (...)zł przy przyjęciu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru w wymiarze 58,88% oraz zobowiązał organ rentowy do przeliczenia wysokości emerytury odwołującej przy uwzględnieniu tak ustalonego kapitału początkowego.

mt